قانون جرایم رایانه‌ای (مصوب ۱۳۸۸ با اصلاحات ۱۴۰۳)

 شرح کامل مواد قانونی به همراه مصادیق و مجازات‌ها

 

 مقدمه

قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۵ خرداد ۱۳۸۸ مجلس شورای اسلامی که در سال ۱۴۰۳ نیز اصلاحاتی داشته است، به عنوان یکی از مهم‌ترین قوانین در حوزه فضای مجازی ایران محسوب می‌شود. این قانون شامل ۵۶ ماده و ۲۵ تبصره است که جرایم مختلف در فضای مجازی را تعریف و برای آنها مجازات تعیین کرده است.

در این مقاله، تمام مواد مجرمانه این قانون را به صورت ساختاریافته و با ذکر عین ماده قانونی، شرح ساده، مثال‌های متعدد و مجازات دقیق هر جرم ارائه می‌دهیم تا مخاطبان محترم بتوانند درک روشنی از حقوق و تکالیف خود در فضای مجازی پیدا کنند.

 

 بخش اول: جرایم علیه محرمانگی داده‌ها و سامانه‌ها

 مبحث اول: دسترسی غیرمجاز

 ماده ۱ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر کس به طور غیرمجاز به داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی که به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده است دسترسی یابد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶/۰۰۰/۰۰۰ تا ۲۶۴/۰۰۰/۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به جرایم مربوط به نفوذ و ورود غیرمجاز به سیستم‌ها و داده‌هایی می‌پردازد که دارای محافظت امنیتی هستند. منظور از “تدابیر امنیتی” هر نوع محافظتی مانند رمز عبور، اثر انگشت، تشخیص چهره، فایروال و هر ابزار دیگری است که مانع ورود افراد غیرمجاز می‌شود.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: شخصی رمز عبور ایمیل همکار خود را حدس می‌زند و بدون اجازه وارد ایمیل او می‌شود تا پیام‌های خصوصی‌اش را مطالعه کند.

 مثال ۲: فردی با استفاده از روش‌های مهندسی اجتماعی، رمز اینستاگرام دیگری را به دست می‌آورد و وارد اکانت او می‌شود، حتی اگر پستی منتشر نکند.

 مثال ۳: هکری با استفاده از آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری، به سرور یک شرکت خصوصی نفوذ می‌کند و فایل‌ها را مشاهده می‌کند.

 مثال ۴: دانشجویی وارد سیستم آموزشی دانشگاه می‌شود تا نمرات خود را بدون اجازه مشاهده کند.

 مثال ۵: شخصی با داشتن رمز وای‌فای همسایه، وارد شبکه خانگی او می‌شود و به فایل‌های به اشتراک گذاشته شده دسترسی پیدا می‌کند.

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز (حدود سه ماه) تا یک سال

 یا جزای نقدی از ۶۶ میلیون ریال (۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان) تا ۲۶۴ میلیون ریال (۲۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان)

 یا هر دو مجازات

 

 مبحث دوم: شنود غیرمجاز

 ماده ۲ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر کس به طور غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود کند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ۸۲/۵۰۰/۰۰۰ تا ۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به استراق سمع و شنود غیرمجاز ارتباطات خصوصی افراد در لحظه انتقال می‌پردازد. ارتباطات “غیرعمومی” یعنی ارتباطاتی که بین دو یا چند نفر به صورت خصوصی انجام می‌شود و برای عموم قابل دسترسی نیست.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: نصب نرم‌افزار جاسوسی روی گوشی همسر برای شنود مکالمات واتس‌اپی او در لحظه.

 مثال ۲: استفاده از دستگاه‌های شنود برای استراق سمع مکالمات تلفنی اینترنتی همسایه.

 مثال ۳: مدیر شرکتی که بدون اطلاع کارمندان، مکالمات صوتی آن‌ها در سامانه‌های ارتباطی داخلی را شنود می‌کند.

 مثال ۴: هکری که به سرورهای یک پیام‌رسان نفوذ می‌کند و پیام‌های کاربران را در لحظه ارسال شنود می‌کند.

 مثال ۵: فردی با استفاده از تکنیک‌های هک وای‌فای، ترافیک اینترنت همسایه را شنود کرده و محتوای ارتباطات او را می‌خواند.

 

مجازات:

 حبس از شش ماه تا دو سال

 یا جزای نقدی از ۸۲.۵ میلیون ریال (۸ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان) تا ۵۰۰ میلیون ریال (۵۰ میلیون تومان)

 یا هر دو مجازات

 

 مبحث سوم: جاسوسی رایانه‌ای

 ماده ۳ قانون

 متن ماده: «هرکس به طور غیرمجاز نسبت به داده‌های سری در حال انتقال یا ذخیره شده در سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل های داده مرتکب اعمال زیر شود، به مجازات های مقرر محکوم خواهد شد:

 الف) دسترسی به داده‌های مذکور یا تحصیل آنها یا شنود محتوای سری در حال انتقال، به حبس از یک تا سه سال یا جزای نقدی از ۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تا ۶۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات.

 ب) در دسترس قرار دادن داده‌های مذکور برای اشخاص فاقد صلاحیت، به حبس از دو تا ده سال.

 ج) افشاء یا در دسترس قرار دادن داده‌های مذکور برای دولت، سازمان، شرکت یا گروه بیگانه یا عاملان آنها، به حبس از پنج تا پانزده سال.

 تبصره ۱ ـ داده‌های سری داده‌هایی است که افشای آنها به امنیت کشور یا منافع ملی لطمه می‌زند.»

 

شرح ماده:

این ماده به جاسوسی رایانه‌ای و جرایم علیه امنیت اطلاعات مربوط می‌شود. “داده‌های سری” اطلاعاتی هستند که افشای آنها می‌تواند به امنیت ملی یا منافع کشور آسیب بزند. مجازات‌ها بسته به نوع عمل متفاوت و بسیار سنگین است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال برای بند الف: یک هکر به سرور وزارت دفاع نفوذ می‌کند و اسناد محرمانه را می‌خواند (دسترسی).

 مثال برای بند ب: همان هکر، این اسناد را در یک فروم هکری در اختیار افراد دیگر (که ممکن است جاسوس نباشند) قرار می‌دهد.

 مثال برای بند ج: هکر، اسناد محرمانه را به سفارت یک کشور خارجی می‌فروشد یا در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.

 مثال دیگر: کارمند یک سازمان دولتی که به دلیل سهل‌انگاری، اطلاعات محرمانه را در یک کافی‌نت رها می‌کند و فردی آن را برداشته و برای یک گروه بیگانه می‌فرستد.

 

مجازات:

 بند الف: حبس از یک تا سه سال یا جزای نقدی از ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلیون ریال یا هر دو

 بند ب: حبس از دو تا ده سال

 بند ج: حبس از پنج تا پانزده سال

 

 ماده ۴ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر کس به قصد دسترسی به داده‌های سری موضوع ماده (۳) این قانون، تدابیر امنیتی سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی را نقض کند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ۸۲/۵۰۰/۰۰۰ تا ۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

اگر کسی قصد دسترسی به داده‌های سری داشته باشد و برای این کار اقدام به شکستن و دور زدن تدابیر امنیتی کند، حتی اگر موفق به دسترسی به داده‌ها نشود، باز هم مجرم است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: فردی فایروال یک سازمان نظامی را تست می‌کند و سعی در نفوذ دارد اما موفق نمی‌شود.

 مثال ۲: هکری رمزنگاری یک فایل محرمانه را می‌شکند اما متوجه می‌شود فایل خالی است.

 مثال ۳: شخصی با روش‌های مهندسی اجتماعی سعی در فریب کارمند سازمان برای گرفتن رمز عبور دارد اما موفق نمی‌شود.

 

مجازات:

 حبس از شش ماه تا دو سال

 یا جزای نقدی از ۸۲.۵ تا ۵۰۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 

 ماده ۵ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «چنانچه مأموران دولتی که مسؤول حفظ داده‌های سری مقرر در ماده (۳) این قانون یا سامانه‌های مربوط هستند و به آنها آموزش لازم داده شده است یا داده‌ها یا سامانه‌های مذکور در اختیار آنها قرار گرفته است بر اثر بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی یا عدم رعایت تدابیر امنیتی موجب دسترسی اشخاص فاقد صلاحیت به داده‌ها، حاملهای داده یا سامانه‌های مذکور شوند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از ۵۰/۰۰۰/۰۰۰ تا ۳۳۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات و انفصال از خدمت از شش ماه تا دو سال محکوم خواهند شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به مسؤولیت مأموران دولتی در قبال حفظ داده‌های سری می‌پردازد. اگر این مأموران به دلیل بی‌احتیاطی یا سهل‌انگاری باعث دسترسی افراد غیرمجاز به این داده‌ها شوند، مجازات می‌شوند.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: کارمند سازمانی که رمز عبور خود را روی یک برگه یادداشت کرده و روی میز می‌گذارد و شخصی آن را می‌بیند و از آن سوءاستفاده می‌کند.

 مثال ۲: مسئول فناوری اطلاعات سازمانی که وصله‌های امنیتی (Patch) را نصب نمی‌کند و در نتیجه هکرها نفوذ می‌کنند.

 مثال ۳: مأموری که لپ‌تاپ حاوی اطلاعات محرمانه را در ماشین شخصی خود رها می‌کند و لپ‌تاپ به سرقت می‌رود.

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز تا دو سال

 یا جزای نقدی از ۵۰ تا ۳۳۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 انفصال از خدمت از شش ماه تا دو سال

 

 بخش دوم: جرایم علیه صحت و تمامیت داده‌ها و سامانه‌ها

 مبحث اول: جعل رایانه‌ای

 ماده ۶ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر کس به طور غیرمجاز مرتکب اعمال زیر شود، جاعل محسوب و به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از ۱۶۵/۰۰۰/۰۰۰ تا۸۲۵/۰۰۰/۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد:

 الف) تغییر یا ایجاد داده‌های قابل استناد یا ایجاد یا وارد کردن متقلبانه داده به آنها.

 ب) تغییر داده‌ها یا علائم موجود در کارتهای حافظه یا قابل پردازش در سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا تراشه‌ها یا ایجاد یا وارد کردن متقلبانه داده‌ها یا علائم به آنها.»

 

شرح ماده:

این ماده به جعل رایانه‌ای می‌پردازد. “داده‌های قابل استناد” داده‌هایی هستند که می‌توانند در مراجع قانونی به عنوان سند و مدرک استفاده شوند، مانند اسناد الکترونیکی، چک‌های الکترونیکی، تصاویر مدارک و غیره.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال برای بند الف: شخصی با فتوشاپ، مبلغ یک چک اسکن شده را از ۱ میلیون به ۱۰ میلیون تغییر می‌دهد و از آن به عنوان مدرک استفاده می‌کند.

 مثال برای بند الف: فردی یک مدرک تحصیلی جعلی با استفاده از نرم‌افزار طراحی می‌کند و برای استخدام ارائه می‌دهد.

 مثال برای بند ب: شخصی اطلاعات روی کارت بانکی را تغییر می‌دهد (کپی کردن روی کارت خام) تا بتواند از حساب دیگران برداشت کند.

 مثال برای بند ب: تغییر اطلاعات تراشه سیم‌کارت برای جعل هویت دیگری.

 

مجازات:

 حبس از یک تا پنج سال

 یا جزای نقدی از ۱۶۵ تا ۸۲۵ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 ماده ۷ قانون

 متن ماده: «هر کس با علم به مجعول بودن داده‌ها یا کارتها یا تراشه‌ها از آنها استفاده کند، به مجازات مندرج در ماده فوق محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

اگر کسی نداند که یک داده یا کارت جعلی است و از آن استفاده کند، مجرم نیست. اما اگر بداند که جعلی است و باز هم از آن استفاده کند، همان مجازات جاعل (ماده ۶) را دارد.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: شخصی مدرک تحصیلی جعلی را از فرد دیگری می‌خرد با علم به اینکه جعلی است و برای استخدام ارائه می‌دهد.

 مثال ۲: فروشنده‌ای که می‌داند کارت بانتی که مشتری ارائه داده کپی شده است (جعلی است)، اما باز هم کالا را به او می‌فروشد.

 مثال ۳: شخصی چکی را که می‌داند در فضای مجازی جعل شده است، به عنوان تضمین دریافت می‌کند.

 

مجازات: همان مجازات ماده ۶ (حبس از یک تا پنج سال و جزای نقدی)

 

 مبحث دوم: تخریب و اخلال در داده‌ها یا سامانه‌ها

 ماده ۸ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر کس به طور غیرمجاز داده‌های دیگری را از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حاملهای داده حذف یا تخریب یا مختل یا غیرقابل پردازش کند به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ۸۲.۵۰۰.۰۰۰ تا ۳۳۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به تخریب داده‌ها می‌پردازد. هرگونه اقدامی که باعث از بین رفتن، حذف یا غیرقابل استفاده شدن داده‌های دیگران شود، جرم است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: یک کارمند اخراجی، تمام فایل‌های پروژه‌های شرکت را از روی سرور پاک می‌کند.

 مثال ۲: دانش‌آموزی که از روی کینه، پایان‌نامه چندین ماهه همکلاسی خود را از روی لپ‌تاپش پاک می‌کند.

 مثال ۳: فردی با ویروس و بدافزار، داده‌های گوشی موبایل دیگری را خراب و غیرقابل بازیابی می‌کند.

 مثال ۴: هکری که به سرور یک سایت خبری نفوذ می‌کند و تمام مقالات آن را حذف می‌کند.

 

مجازات:

 حبس از شش ماه تا دو سال

 یا جزای نقدی از ۸۲.۵ تا ۳۳۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 

 ماده ۹ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر کس به طور غیرمجاز با اعمالی از قبیل وارد کردن، انتقال دادن، پخش، حذف کردن، متوقف کردن، دستکاری یا تخریب داده‌ها یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری، سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی دیگری را از کار بیندازد یا کارکرد آنها را مختل کند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ۸۲.۵۰۰.۰۰۰ تا ۳۳۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به از کار انداختن یا مختل کردن سامانه‌ها و سیستم‌ها می‌پردازد، نه صرفاً داده‌ها. فرق آن با ماده ۸ این است که در اینجا هدف، مختل کردن عملکرد یک سایت، اپلیکیشن یا سامانه است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱ (حمله DDoS): شخصی با حمله گسترده، سایت یک فروشگاه اینترنتی را از دسترس خارج می‌کند تا نتوانند به مشتریان خدمات دهند.

 مثال ۲: هکری با دستکاری کدهای یک اپلیکیشن بانکی، باعث می‌شود کاربران نتوانند وارد حساب خود شوند.

 مثال ۳: فردی با ارسال داده‌های مخرب، باعث اختلال در سامانه اتوماسیون اداری یک سازمان می‌شود.

 مثال ۴: ایجاد اختلال در شبکه وای‌فای یک کافی‌شاپ برای از کار انداختن اینترنت آن‌ها.

 

مجازات:

 حبس از شش ماه تا دو سال

 یا جزای نقدی از ۸۲.۵ تا ۳۳۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 

 ماده ۱۰ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هرکس به طور غیرمجاز با اعمالی از قبیل مخفی کردن داده‌ها، تغییر گذرواژه یا رمزنگاری داده‌ها مانع دسترسی اشخاص مجاز به داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی شود، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ تا ۲۶۴.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به مواردی می‌پردازد که شخصی مانع دسترسی فرد مجاز به داده‌ها یا سیستم خودش می‌شود، بدون اینکه داده‌ها را تخریب کند.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: هک کردن اینستاگرام شخص دیگر و عوض کردن رمز عبور، به طوری که خودش نتواند وارد شود (اما پست‌ها پاک نمی‌شوند).

 مثال ۲: رمزنگاری کردن فایل‌های شخصی دیگری و ندادن رمز به او.

 مثال ۳: مخفی کردن فایل‌های مهم در سیستم شخص دیگر به طوری که آن‌ها را پیدا نکند.

 مثال ۴: قفل کردن گوشی موبایل شخص دیگر از راه دور.

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز تا یک سال

 یا جزای نقدی از ۶۶ تا ۲۶۴ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 

 ماده ۱۱ قانون

 متن ماده: «هر کس به قصد به خطر انداختن امنیت، آسایش و امنیت عمومی اعمال مذکور در مواد (۸)، (۹) و (۱۰) این قانون را علیه سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی که برای ارائه خدمات ضروری عمومی به کار می‌روند، از قبیل خدمات درمانی، آب، برق، گاز، مخابرات، حمل و نقل و بانکداری مرتکب شود، به حبس از سه تا ده سال محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

اگر جرایم تخریب داده، مختل کردن سامانه یا مانع‌تراشی، علیه سامانه‌های حیاتی و زیرساخت‌های کشور انجام شود، مجازات بسیار شدیدتر می‌شود. این ماده به دلیل اهمیت خدمات عمومی و تأثیر گسترده این جرایم بر جامعه وضع شده است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

مثال ۱: هک سامانه سوخت‌رسانی کشور و مختل کردن توزیع سوخت در سطح ملی.

 مثال ۲: حمله به سرورهای یک بیمارستان بزرگ و از کار انداختن سیستم نوبت‌دهی و پرونده‌های الکترونیک بیماران.

 مثال ۳: نفوذ به سامانه بانکی و ایجاد اختلال در انتقال وجوه و تراکنش‌های مالی مردم.

 مثال ۴: حمله به سامانه کنترل ترافیک هوایی و به خطر انداختن پروازها.

 مثال ۵: مختل کردن شبکه توزیع برق و ایجاد خاموشی گسترده.

 

مجازات:

 حبس از سه تا ده سال

 

 بخش سوم: سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه

 ماده ۱۲ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هرکس به طور غیرمجاز داده‌های متعلق به دیگری را برباید، چنانچه عین داده‌ها در اختیار صاحب آن باشد، به جزای نقدی از ۲۰.۰۰۰.۰۰۰ تا ۱۶۵.۰۰۰.۰۰۰ ریال و در غیر این صورت به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ تا ۲۶۴.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به سرقت داده‌ها می‌پردازد. تفاوت آن با سرقت اشیاء فیزیکی این است که داده‌ها را می‌توان کپی کرد بدون اینکه اصل آن از بین برود. قانون بین این دو حالت تفاوت قائل شده است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱ (با باقی ماندن داده): یک شرکت رقیب، از طریق نفوذ به سیستم شرکت دیگر، لیست مشتریان و قیمت‌های آن را کپی می‌کند. اصل داده برای شرکت اول باقی می‌ماند.

 مثال ۲ (با باقی ماندن داده): شخصی عکس‌های خصوصی فرد دیگری را از روی گوشی او کپی می‌کند، اما عکس‌ها در گوشی صاحبش باقی می‌ماند.

 مثال ۳ (بدون باقی ماندن داده): فردی فایل پایان‌نامه کسی را می‌دزدد (کپی می‌کند) و سپس فایل اصلی را پاک می‌کند تا فقط خودش داشته باشد.

 مثال ۴ (بدون باقی ماندن داده): هکری یک پایگاه داده ارزشمند را از سرور یک شرکت منتقل می‌کند و نسخه اصلی را پاک می‌کند.

 

مجازات:

 اگر عین داده برای صاحبش باقی بماند: جزای نقدی از ۲۰ تا ۱۶۵ میلیون ریال

 اگر عین داده برای صاحبش باقی نماند: حبس از ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶ تا ۲۶۴ میلیون ریال یا هر دو

 

ماده ۱۳ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هرکس به طور غیرمجاز از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده‌ها یا مختل کردن سامانه، وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل کند علاوه بر رد مال به صاحب آن به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از ۱۶۵.۰۰۰.۰۰۰ تا۸۲۵.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده مهم‌ترین ماده در خصوص کلاهبرداری اینترنتی است. هرگونه تحصیل مال، پول، منفعت یا امتیاز مالی برای خود یا دیگری از طریق دستکاری داده‌ها یا مختل کردن سامانه‌ها، کلاهبرداری اینترنتی محسوب می‌شود.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱ (فیشینگ): ایجاد صفحه جعلی شبیه به سایت بانک و فریب کاربران برای وارد کردن اطلاعات کارت بانکی و سپس برداشت از حساب آن‌ها.

 مثال ۲ (تغییر داده): نفوذ به سیستم یک فروشگاه اینترنتی و تغییر قیمت یک کالای گران‌قیمت به یک ریال و خرید آن.

 مثال ۳ (ایجاد داده): فردی با جعل هویت، یک حساب جعلی در صرافی ارز دیجیتال باز می‌کند و با معرفی خود به جای فرد دیگر، ارز دیجیتال او را برداشت می‌کند.

 مثال ۴ (مختل کردن سامانه): هکری سایت یک شرکت مسافرتی را از کار می‌اندازد و به مشتریان می‌گوید برای خرید بلیط به حساب او پول واریز کنند.

 مثال ۵ (سیم‌سواپ): فردی با جعل مدرک و کپی سیم‌کارت شخص دیگر، دسترسی به پیامک‌های بانکی او پیدا کرده و حسابش را خالی می‌کند.

 مثال ۶: شخصی با نفوذ به حساب اینستاگرام یک اینفلوئنسر، از فالوورهای او برای یک کسب‌وکار کاذب و دریافت پول کلاهبرداری می‌کند.

 

مجازات:

 حبس از یک تا پنج سال

 جزای نقدی از ۱۶۵ تا ۸۲۵ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 به علاوه رد مال به صاحب آن (باید پول را به شاکی برگرداند)

 

 بخش چهارم: جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی

 ماده ۱۴ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هرکس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حاملهای داده محتویات مستهجن را منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد تجارت یا افساد تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تا ۳۳۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

تبصره ۱  ارتکاب اعمال فوق در خصوص محتویات مبتذل موجب محکومیت به حداقل یکی از مجازاتهای فوق می‌شود. محتویات و آثار مبتذل به آثاری اطلاق می‌گردد که دارای صحنه ها و صور قبیحه باشد.

 تبصره ۲  هرگاه محتویات مستهجن به کمتر از ده نفر ارسال شود، مرتکب به ۱۶.۵۰۰.۰۰۰ تا ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.

 تبصره ۳ ـ چنانچه مرتکب اعمال مذکور در این ماده را حرفه خود قرار داده باشد یا به طور سازمان یافته مرتکب شود چنانچه مفسد فی الارض شناخته نشود، به حداکثر هر دو مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهد شد.

 تبصره ۴ـ محتویات مستهجن به تصویر، صوت یا متن واقعی یا غیرواقعی یا متنی اطلاق می‌شود که بیانگر برهنگی کامل زن یا مرد یا اندام تناسلی یا آمیزش یا عمل جنسی انسان است.»

 

شرح ماده:

این ماده به انتشار، توزیع و معامله محتویات مستهجن (پورنوگرافی) در فضای مجازی می‌پردازد. قانون بین “محتوای مستهجن” (که در تبصره ۴ تعریف شده) و “محتوای مبتذل” (صحنه‌های قبیحه اما نه کاملاً مستهجن) تفاوت قائل شده است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: ارسال فیلم‌های مستهجن در یک گروه تلگرامی با ۵۰ عضو.

 مثال ۲: فروش فیلم‌های مستهجن از طریق کانال یا سایت.

 مثال ۳: تولید و ساخت فیلم‌های مستهجن به قصد فروش.

 مثال ۴: ذخیره کردن حجم زیادی از فیلم‌های مستهجن در هارد دیسک شخصی به قصد تجارت.

 مثال ۵: ارسال یک فیلم مبتذل (مثلاً با صحنه‌های قبیحه اما بدون برهنگی کامل) برای دوستان (ارسال به کمتر از ۱۰ نفر می‌تواند شامل تبصره ۲ شود).

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز تا دو سال

 جزای نقدی از ۵۰ تا ۳۳۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 اگر به کمتر از ۱۰ نفر ارسال شود: جزای نقدی از ۱۶.۵ تا ۶۶ میلیون ریال

 اگر حرفه‌ای یا سازمان‌یافته باشد: حداکثر مجازات (هر دو مجازات)

 

 ماده ۱۵ قانون

 متن ماده: «هر کس از طریق سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده مرتکب اعمال زیر شود، به ترتیب زیر مجازات خواهد شد:

 الف) چنانچه به منظور دستیابی افراد به محتویات مستهجن، آنها را تحریک، ترغیب، تهدید یا تطمیع کند یا فریب دهد یا شیوه دستیابی به آنها را تسهیل نموده یا آموزش دهد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ تا ۲۶۴.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد. ارتکاب این اعمال در خصوص محتویات مبتذل موجب جزای نقدی از ۱۶.۵۰۰.۰۰۰ تا ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ ریال است.

 ب) چنانچه افراد را به ارتکاب جرائم منافی عفت یا استعمال مواد مخدر یا روان‌گردان یا خودکشی یا انحرافات جنسی یا اعمال خشونت‌آمیز تحریک یا ترغیب یا تهدید یا دعوت کرده یا فریب دهد یا شیوه ارتکاب یا استعمال آنها را تسهیل کند یا آموزش دهد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ تا ۲۶۴.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم می‌شود.»

 

شرح ماده:

این ماده به اقدامات مقدماتی و کمکی برای دسترسی به محتویات مستهجن یا تشویق به جرایم و رفتارهای ضد اجتماعی می‌پردازد. آموزش، تسهیل، تحریک و ترغیب دیگران جرم است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال برای بند الف: کسی در کانال خود آموزش دهد که چطور با فیلترشکن و روش‌های خاص به سایت‌های مستهجن دسترسی پیدا کنید.

 مثال برای بند الف: فردی دیگران را با وعده پول و جایزه تشویق کند که به سایت‌های مستهجن بروند.

 مثال برای بند ب: شخصی در شبکه‌های اجتماعی، جوانان را به استعمال مواد مخدر تشویق و ترغیب کند.

 مثال برای بند ب: کانالی که روش‌های خودکشی یا اقدام به آن را آموزش می‌دهد.

 مثال برای بند ب: فردی که دیگران را به ارتکاب اعمال خشونت‌آمیز یا درگیری دعوت می‌کند.

 

مجازات:

 بند الف (محتوای مستهجن): حبس از ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶ تا ۲۶۴ میلیون ریال یا هر دو

 بند الف (محتوای مبتذل): جزای نقدی از ۱۶.۵ تا ۶۶ میلیون ریال

 بند ب: حبس از ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶ تا ۲۶۴ میلیون ریال یا هر دو

 

 بخش پنجم: هتک حیثیت و نشر اکاذیب

 ماده ۱۶ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هرکس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تا ۳۳۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

 تبصره ـ چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به جرم “دیپ‌فیک” و دستکاری تصاویر و صداها می‌پردازد. اگر کسی فیلم، صدا یا تصویر دیگری را تغییر دهد و آن را منتشر کند به طوری که باعث آبروریزی و هتک حیثیت او شود، مجرم است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: گرفتن یک عکس معمولی از صورت یک فرد و سوار کردن آن روی بدن یک تصویر مستهجن (با فتوشاپ) و پخش آن در شبکه‌های اجتماعی.

 مثال ۲: تغییر صدای یک فرد در یک فایل صوتی و منتشر کردن آن به گونه‌ای که حرف‌های زشت و ناپسند از زبان او به نظر برسد.

 مثال ۳: دستکاری یک ویدئو از یک جلسه رسمی و تغییر حرف‌های یک مقام برای بد جلوه دادن او.

 مثال ۴: ساخت فیلم‌های جعلی با استفاده از هوش مصنوعی (دیپ‌فیک) که فرد را در موقعیت‌های نامناسب نشان می‌دهد.

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز تا دو سال

 جزای نقدی از ۵۰ تا ۳۳۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 اگر تغییر به صورت مستهجن باشد: حداکثر هر دو مجازات

 

 ماده ۱۷ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هرکس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی منتشر کند یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ تا ۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به انتشار تصاویر و فیلم‌های خصوصی و خانوادگی افراد بدون رضایت آن‌ها می‌پردازد، حتی اگر آن تصاویر واقعی و دست‌نخورده باشند. حریم خصوصی افراد در اینجا اهمیت دارد.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: پخش فیلم یک عروسی یا مهمانی خصوصی خانوادگی در اینترنت بدون اجازه اعضای خانواده.

 مثال ۲: انتشار عکس‌های شخصی که در فضای خصوصی گرفته شده‌اند، بدون رضایت فرد.

 مثال ۳: انتشار اسرار تجاری یا پزشکی یک فرد بدون اجازه او.

 مثال ۴: فردی پس از قطع رابطه، عکس‌های خصوصی دوران دوستی را در فضای مجازی منتشر می‌کند.

 مثال ۵: انتشار فایل صوتی یک مکالمه خصوصی که بدون اطلاع طرفین ضبط شده است.

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز تا دو سال

 جزای نقدی از ۶۶ تا ۵۰۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 

 ماده ۱۸ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله سامانه رایانه‌ای یا مخابراتی اکاذیبی را منتشر نماید یا در دسترس دیگران قرار دهد یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت، رأساً یا به عنوان نقل قول، به شخص حقیقی یا حقوقی به طور صریح یا تلویحی نسبت دهد، اعم از اینکه از طریق یاد شده به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی به دیگری وارد شود یا نشود، افزون بر اعاده حیثیت (در صورت امکان)، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ تا ۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده معروف‌ترین ماده در دعاوی فضای مجازی است: “نشر اکاذیب”. انتشار اخبار و اطلاعات دروغ به قصد ضرر زدن به دیگری یا ایجاد تشویش در اذهان عمومی جرم است. نسبت دادن اعمال خلاف واقع به افراد نیز مشمول همین ماده است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: شخصی در توییتر بنویسد که فلان مسئول دولتی از بیت‌المال اختلاس کرده است، در حالی که چنین چیزی صحت ندارد.

 مثال ۲: شایعه‌سازی در شبکه‌های اجتماعی درباره ورشکستگی یک بانک برای ایجاد صف هجوم مردم برای برداشت پول.

 مثال ۳: فردی درباره یک پزشک شایعه کند که باعث فوت بیماران شده است، در حالی که این ادعا دروغ است.

 مثال ۴: نسبت دادن اعمال خلاف عفت به یک هنرمند یا چهره عمومی در فضای مجازی.

 مثال ۵: انتشار شایعه درباره تعطیلی سراسری ادارات به دلیل برف‌رودگی برای ایجاد تعطیلی کاذب.

 مثال ۶: نقل قول دروغین از یک مقام مسئول و منتشر کردن آن.

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز تا دو سال

 جزای نقدی از ۶۶ تا ۵۰۰ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 به علاوه اعاده حیثیت (در صورت امکان)

 

 بخش ششم: مسؤولیت کیفری اشخاص حقوقی

 ماده ۱۹ قانون

 متن ماده: «در موارد زیر، چنانچه جرائم رایانه‌ای به نام شخص حقوقی و در راستای منافع آن ارتکاب یابد، شخص حقوقی دارای مسؤولیت کیفری خواهد بود:

 الف) هرگاه مدیر شخص حقوقی مرتکب جرم رایانه‌ای شود.

 ب) هرگاه مدیر شخص حقوقی دستور ارتکاب جرم رایانه‌ای را صادر کند و جرم به وقوع بپیوندد.

 ج) هرگاه یکی از کارمندان شخص حقوقی با اطلاع مدیر یا در اثر عدم نظارت وی مرتکب جرم رایانه‌ای شود.

 د) هرگاه تمام یا قسمتی از فعالیت شخص حقوقی به ارتکاب جرم رایانه‌ای اختصاص یافته باشد.

 تبصره ۱ ـ منظور از مدیر کسی است که اختیار نمایندگی یا تصمیم‌گیری یا نظارت بر شخص حقوقی را دارد.

 تبصره ۲ ـ مسؤولیت کیفری شخص حقوقی مانع مجازات مرتکب نخواهد بود و در صورت نبود شرایط صدر ماده و عدم انتساب جرم به شخص خصوصی فقط شخص حقیقی مسؤول خواهد بود.»

 

شرح ماده:

این ماده بیان می‌کند که شرکت‌ها، مؤسسات و سازمان‌ها (اشخاص حقوقی) نیز می‌توانند مجرم شناخته شوند و مسؤولیت کیفری داشته باشند. این مسؤولیت در کنار مسؤولیت شخص حقیقی مرتکب جرم است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال برای بند الف: مدیرعامل یک شرکت، دستور هک کردن سایت رقیب را شخصاً اجرا کند.

 مثال برای بند ب: مدیر یک شرکت به واحد فناوری اطلاعات دستور دهد که با نفوذ به سیستم رقیب، اطلاعات آن‌ها را بدزدند.

 مثال برای بند ج: کارمند یک شرکت به دلیل عدم نظارت مدیر، با کامپیوتر شرکت وارد سایت‌های مستهجن شده و آن‌ها را دانلود می‌کند.

 مثال برای بند د: شرکتی که به صورت پنهانی، فعالیت اصلی آن هک و کلاهبرداری اینترنتی است.

 

 ماده ۲۰ قانون

 متن ماده: «اشخاص حقوقی موضوع ماده فوق، با توجه به شرایط و اوضاع و احوال جرم ارتکابی، میزان درآمد و نتایج حاصله از ارتکاب جرم، علاوه بر سه تا شش برابر حداکثر جزای نقدی جرم ارتکابی، به ترتیب ذیل محکوم خواهند شد:

 الف) چنانچه حداکثر مجازات حبس آن جرم تا پنج سال حبس باشد، تعطیلی موقت شخص حقوقی از یک تا نُه ماه و در صورت تکرار جرم تعطیلی موقت شخص حقوقی از یک تا پنج سال.

 ب) چنانچه حداکثر مجازات حبس آن جرم بیش از پنج سال حبس باشد، تعطیلی موقت شخص حقوقی از یک تا سه سال و در صورت تکرار جرم، شخص حقوقی منحل خواهد شد.

 تبصره ـ مدیر شخص حقوقی که طبق بند «ب» این ماده منحل می‌شود، تا سه سال حق تأسیس یا نمایندگی یا تصمیم‌گیری یا نظارت بر شخص حقوقی دیگری را نخواهد داشت.»

 

شرح ماده:

این ماده مجازات‌های شرکت‌ها (اشخاص حقوقی) را مشخص می‌کند: جریمه نقدی سنگین (۳ تا ۶ برابر حداکثر جزای نقدی آن جرم)، تعطیلی موقت و در موارد شدید، انحلال شرکت.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: شرکتی که مرتکب جرم کلاهبرداری اینترنتی (با حداکثر مجازات ۵ سال حبس) شده باشد، علاوه بر جریمه نقدی، تا ۹ ماه تعطیل می‌شود.

 مثال ۲: شرکتی که مرتکب جاسوسی رایانه‌ای (با مجازات ۵ تا ۱۵ سال) شده باشد، تعطیل و در صورت تکرار، منحل می‌شود.

 

 ماده ۲۱ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «ارائه‌دهندگان خدمات دسترسی موظفند طبق ضوابط فنی و فهرست مقرر از سوی کارگروه (کمیته) تعیین مصادیق موضوع ماده ذیل محتوای مجرمانه که در چهارچوب قانون تنظیم شده است اعم از محتوای ناشی از جرائم رایانه‌ای و محتوایی که برای ارتکاب جرائم رایانه‌ای به کار می‌رود را پالایش (فیلتر) کنند. در صورتی که عمداً از پالایش (فیلتر) محتوای مجرمانه خودداری کنند، منحل خواهند شد و چنانچه از روی بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی زمینه دسترسی به محتوای غیرقانونی را فراهم آورند، در مرتبه نخست به جزای نقدی از ۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تا ۸۲۵.۰۰۰.۰۰۰ ریال و در مرتبه دوم به جزای نقدی از ۳۳۰.۰۰۰.۰۰۰ تا ۳.۳۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال و در مرتبه سوم به یک تا سه سال تعطیلی موقت محکوم خواهند شد.»

 

شرح ماده:

شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت (ISPها) موظف به فیلتر کردن محتوای مجرمانه هستند. اگر عمداً این کار را نکنند، منحل می‌شوند و اگر بر اثر بی‌احتیاطی باشد، جریمه و تعطیل می‌شوند.

 

 ماده ۲۳ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «ارائه دهندگان خدمات میزبانی موظفند به محض دریافت دستور کارگروه (کمیته) تعیین مصادیق مذکور در ماده فوق یا مقام قضائی رسیدگی کننده به پرونده مبنی بر وجود محتوای مجرمانه در سامانه‌های‌ رایانه‌ای خود از ادامه دسترسی به آن ممانعت به عمل آورند. چنانچه عمداً از اجرای دستور کارگروه (کمیته) یا مقام قضائی خودداری کنند، منحل خواهند شد. در غیر این صورت، چنانچه در اثر بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی زمینه دسترسی به محتوای مجرمانه مزبور را فراهم کنند، در مرتبه نخست به جزای نقدی از ۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تا ۸۲۵.۰۰۰.۰۰۰ ریال و در مرتبه دوم به ۳۳۰.۰۰۰.۰۰۰ تا ۳.۳۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال و در مرتبه سوم به یک تا سه سال تعطیلی موقت محکوم خواهند شد.»

 

شرح ماده:

شرکت‌های هاستینگ (میزبانی وب) موظفند به محض دریافت دستور، محتوای مجرمانه را حذف یا دسترسی به آن را مسدود کنند. در غیر این صورت، مشابه ماده ۲۱ مجازات می‌شوند.

 

 بخش هفتم: سایر جرائم

 ماده ۲۵ قانون (اصلاحی ۱۴۰۳)

 متن ماده: «هر شخصی که مرتکب اعمال زیر شود، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۶۶.۰۰۰.۰۰۰ تا ۲۶۴.۰۰۰.۰۰۰ ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد:

 الف) تولید یا انتشار یا توزیع و در دسترس قرار دادن یا معامله داده‌ها یا نرم‌افزارها یا هر نوع ابزار الکترونیکی که صرفاً به منظور ارتکاب جرائم رایانه‌ای به کار می‌رود.

 ب) فروش یا انتشار یا در دسترس قرار دادن گذرواژه یا هر داده‌ای که امکان دسترسی غیرمجاز به داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی متعلق به دیگری را بدون رضایت او فراهم می‌کند.

 ج) انتشار یا در دسترس قراردادن محتویات آموزش دسترسی غیرمجاز، شنود غیرمجاز، جاسوسی رایانه‌ای و تخریب و اخلال در داده‌ها یا سیستم‌های رایانه‌ای و مخابراتی.

 تبصره ـ چنانچه مرتکب، اعمال یاد شده را حرفه خود قرار داده باشد، به حداکثر هر دو مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهد شد.»

 

شرح ماده:

این ماده به جرایم مرتبط با ابزارها و آموزش‌های هکری می‌پردازد. تولید و فروش ابزارهای هک، انتشار رمز عبور دیگران، و آموزش روش‌های هک و نفوذ جرم است.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال برای بند الف: تولید و فروش نرم‌افزارهای هک وای‌فای یا کرک رمز عبور.

 مثال برای بند الف: فروش ابزارهای سخت‌افزاری مانند اسکیمر (برای کپی کردن کارت بانکی).

 مثال برای بند ب: انتشار رمز عبور ایمیل یا شبکه‌های اجتماعی یک فرد در یک کانال یا گروه.

 مثال برای بند ب: فروش لیست رمزهای عبور دزدیده شده از سایت‌های مختلف.

 مثال برای بند ج: ساخت و انتشار فیلم‌های آموزشی که نحوه نفوذ به سیستم‌ها، هک کردن، یا شنود ارتباطات را آموزش می‌دهند.

 مثال برای بند ج: برگزاری دوره‌های آموزشی هک و نفوذ غیرمجاز.

 

مجازات:

 حبس از ۹۱ روز تا یک سال

 جزای نقدی از ۶۶ تا ۲۶۴ میلیون ریال

 یا هر دو مجازات

 اگر حرفه‌ای باشد: حداکثر هر دو مجازات

 

بخش هشتم: تشدید مجازات‌ها 

 ماده ۲۶ قانون

 متن ماده: «در موارد زیر، حسب مورد مرتکب به بیش از دوسوم حداکثر یک یا دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد:

 الف) هر یک از کارمندان و کارکنان اداره‌ها و سازمان‌ها یا شوراها و یا شهرداری‌ها و مؤسسه‌ها و شرکت‌های دولتی و یا وابسته به دولت یا نهادهای انقلابی و بنیادها و مؤسسه‌هایی که زیر نظر ولی فقیه اداره می‌شوند و دیوان محاسبات و مؤسسه‌هایی که با کمک مستمر دولت اداره می‌شوند و یا دارندگان پایه قضائی و به طور کلی اعضاء و کارکنان قوای سه گانه و همچنین نیروهای مسلح و مأموران به خدمت عمومی اعم از رسمی و غیررسمی به مناسبت انجام وظیفه مرتکب جرم رایانه‌ای شده باشند.

 ب) متصدی یا متصرف قانونی شبکه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی که به مناسبت شغل خود مرتکب جرم رایانه‌ای شده باشد.

 ج) داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، متعلق به دولت یا نهادها و مراکز ارائه دهنده خدمات عمومی باشد.

 د) جرم به صورت سازمان یافته ارتکاب یافته باشد.

 هـ) جرم در سطح گسترده‌ای ارتکاب یافته باشد.»

 

شرح ماده:

این ماده موارد تشدید مجازات را مشخص می‌کند. اگر جرم در شرایط خاصی انجام شود، مجازات مرتکب بیش از دو سوم حداکثر مجازات تعیین شده برای آن جرم خواهد بود.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال برای بند الف: یک کارمند بانک به مناسبت شغل خود، اطلاعات حساب مشتریان را برای کلاهبرداری در اختیار دیگران قرار دهد.

 مثال برای بند ب: مدیر یک شرکت ارائه‌دهنده اینترنت (ISP) از موقعیت شغلی خود برای شنود غیرمجاز ارتباطات مشتریان استفاده کند.

 مثال برای بند ج: هک کردن سامانه یک بیمارستان دولتی یا وزارتخانه.

 مثال برای بند د: یک باند سازمان‌یافته که به صورت گروهی و با تقسیم کار، اقدام به کلاهبرداری اینترنتی می‌کنند.

 مثال برای بند هـ: انتشار یک بدافزار در سطح گسترده که هزاران کامپیوتر را آلوده کند.

 

مجازات: بیش از دو سوم حداکثر مجازات تعیین شده برای آن جرم

 

 ماده ۲۷ قانون

 متن ماده: «در صورت تکرار جرم برای بیش از دو بار دادگاه می‌تواند مرتکب را از خدمات الکترونیکی عمومی از قبیل اشتراک اینترنت، تلفن همراه، اخذ نام دامنه مرتبه بالای کشوری و بانکداری الکترونیکی محروم کند:

 الف) چنانچه مجازات حبس آن جرم نود و یک روز تا دو سال حبس باشد، محرومیت از یک ماه تا یک سال.

 ب) چنانچه مجازات حبس آن جرم دو تا پنج سال حبس باشد، محرومیت از یک تا سه سال.

 ج) چنانچه مجازات حبس آن جرم بیش از پنج سال حبس باشد، محرومیت از سه تا پنج سال.»

 

شرح ماده:

اگر شخصی بیش از دو بار مرتکب جرم رایانه‌ای شود، دادگاه می‌تواند او را از خدمات الکترونیکی عمومی مانند اینترنت، تلفن همراه، دامنه اینترنتی و بانکداری الکترونیک محروم کند. مدت محرومیت بستگی به شدت جرم دارد.

 

مصادیق و مثال‌ها:

 مثال ۱: کسی که سه بار مرتکب نشر اکاذیب شده (مجازات تا ۲ سال)، ممکن است تا یک سال از اینترنت محروم شود.

 مثال ۲: هکری که دو بار مرتکب کلاهبرداری اینترنتی شده (مجازات ۱ تا ۵ سال)، ممکن است تا سه سال نتواند از خدمات بانکداری الکترونیک استفاده کند.

 

مجازات: محرومیت از خدمات الکترونیکی عمومی از یک ماه تا پنج سال

 

 

بخش دوم مقاله

برای مطالعه بخش دوم مقاله کلیک کنید